بررسی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)(بخش دوم)

بررسی دوران تولیت مرحوم سید احمد خمینی


مرحوم سید احمد خمینی تا آخرین لحظات عمر با برکت حضرت امام در کنار ایشان بود و پس از رحلت ایشان علاوه بر وظیفه حفظ آثار امام، مسئولیت مرقد مطهر حضرت امام(ره) را هم بر عهده گرفت، وی در این زمان رسالت خود را پشتیبانی از ولایت فقیه و شخص حضرت آیت الله خامنه‌ای«مدظله العالی» می‌دانست و در موقعیت‌های مختلف از ایشان و اصل ولایت فقیه به عنوان بزرگترین میراث امام راحل دفاع می‌کرد.




 


روند تاسیس موسسه

پس از دستور حضرت امام به مرحوم حاج احمدآقا، مقدمات تأسیس مرکزی برای حفظ آثار حضرت امام فراهم گردید و اساسنامه موسسه هم بعد از مدتی در۱۷ ماده و ۸ تبصره تدوین ‎شد.[۱] با توجه به مشکلات پیش‎آمده درباره نحوه انتشار بیانات حضرت امام _که در بخش قبل توضیح داده شد_ و نبود مرکزی که مرجع حل اختلافات باشد، این اساسنامه در زمان خود بهترین سند برای برون‎رفت از مشکلات گردید.

در این اساسنامه جمع‌آوری، طبقه‌بندی، حفظ، ترمیم و احیای مستمر اسناد و آثار حضرت امام منحصر به موسسه تنطیم و نشر آثار شده و همچنین تحقیق، پژوهش، ترجمه، تنظیم و نشر آنها از وظایف موسسه تازه تأسیس شمرده شده است.[۲]

جهت احیای مستمر خط امام خمینی(ره) به عنوان کانون انقلاب اسلامی و اسلام ناب محمدی‎(ص) و ارائه افکار و آثار حضرت امام به جامعه، در اساسنامه راهکارهایی ارائه شده از جمله:

-ایجاد کتابخانه‎های عمومی و تخصصی، تشکیل موزه فرهنگی و هنری

-تأسیس فضاهای آموزشی اعم از دانشگاه علوم اسلامی و امام شناسی و حوزه علمیه

-تهیه و نشر مجلات و نشریات به زبان‎های مختلف

-برگزاری نمایشگاه و همایش‌های علمی _ فرهنگی و …[۳].

حضور فرد دل‎سوزی چون سید احمد خمینی و پیگیری و تلاش‎های ایشان موجب می‎شود که موسسه در جمع‎آوری و حفظ و نگهداری آثار امام خمینی(ره) توفیق یابد.

روز چهاردهم خرداد سال ۶۸، غم‎انگیزترین خبر انقلاب اسلامی ایران در اقصی نقاط جهان پراکنده شد که «روح بلند پیشوای مسلمانان و رهبر آزادگان، حضرت امام خمینی، به ملکوت اعلاء پیوست …». از این پس مرحوم سید احمد خمینی علاوه بر وظیفه حفظ آثار حضرت امام، مسئولیت مرقد مطهر امام خمینی(ره) را هم بر عهده گرفت و با تعیین سرپرست، به رَتق و فَتق امور پرداخت.

با تصویب قانون «نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی(ره)» در مجلس شورای اسلامی، بودجه رسمی و امکانات نهادهای مختلف در اختیار موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) قرار گرفت تا با جهت‎گیری مشخص، به گسترش افکار و آثار حضرت امام در میان اقشار مختلف جامعه بپردازد.[۴]

امین امام خمینی(ره) و مدافع رهبری

مرحوم سید احمد خمینی که تا آخرین لحظات عمر با برکت حضرت امام در کنار ایشان بود و از حضرت امام مدال اعتماد دریافت کرده بود[۵] پس از امام راحل وظیفه خود را پشتیبانی از ولایت فقیه و شخص حضرت آیت ‎الله خامنه‌ای«مد‎ظله‎العالی» می‎دانست و در موقعیت‎های مختلف از ایشان و اصل ولایت فقیه به‎عنوان بزرگترین میراث امام راحل دفاع می‌کرد.

اماما! حال که تو در بین ما نیستی، ما زنان و مردان انقلابی، پشت سر رهبری و در خط رهبری در مقابل آمریکا، در مقابل ابرقدرت‌ها می‌ایستیم و تا آخرین نفس برای پیاده کردن آرمان‌های انقلابی‌مان از انقلاب دفاع می‌کنیم

سخنان و جملات ایشان در خصوص ولایت‎پذیری در تاریخ انقلاب اسلامی ماندگار شده است. وی در این برهه وظیفه خود را تقویت رهبری و حراست از آرمان‌های امام راحل می‎دانست به ‎خصوص زمانی که برخی انقلابیون سابق کم‎کم با نظام زاویه پیدا کردند. از آن جهت که سخنان ایشان از اهمیت زیادی برخوردار است، به عنوان نمونه به برخی از آنها اشاره می‌شود:

۱-«باید همگی پشت سر رهبری قرار بگیریم و از آرمان‌های امام و رهبر عزیز و محبوبمان، حضرت آیت‌ الله خامنه‌ای دفاع کنیم». (مجموعه آثار یادگار امام، ج ۱، ص۳۰۷، ت ۱۳/۷/۶۸)

۲-«… شما نگذاشتید که امام احساس تنهایی کنند، نباید بگذارید آیت‌ الله خامنه‌ای مقام معظم رهبری هم احساس تنهایی کنند. بیایید اینجا و در کنار مرقد امام، با امام هم‌پیمان شویم و بگوییم: اماما! حال که تو در بین ما نیستی، ما زنان و مردان انقلابی، پشت سر رهبری و در خط رهبری در مقابل آمریکا، در مقابل ابرقدرت‌ها می‌ایستیم و تا آخرین نفس برای پیاده کردن آرمان‌های انقلابی‌مان از انقلاب دفاع می‌کنیم. هر کس منکر این معنا باشد، مطمئن باشید که در خط امام نیست. هر کس بگوید اطاعت از امام غیر از اطاعت از حضرت آیت‌الله خامنه‌ای است در خط آمریکاست». (مجموعه آثار یادگار امام، ج۱، ص۵۸۱-۵۸۰، ت ۱۲/۱۱/۶۹)

۳-«هر کس هر اندازه انقلابی باشد، اما در خط رهبری حرکت نکند، به آرمان‌های مردم خیانت کرده است». (مجموعه آثار یادگار امام، ج۲، ص۱۴۶،ت۱۲/۱۱/۷۰)

۴-«در اینجا بر خود واجب می‌دانم این را شهادت بدهم که زندگی داخلی حضرت آیت‌ الله خامنه‌ای بسیار ساده است، نه از باب اینکه رهبر عزیز انقلابمان به این حرف‌ها نیازی داشته باشند، بلکه وظیفه خود می‌دانم تا این مهم را به مردم انقلابی ایران بگویم. من از داخل منزل ایشان مطلعم. در منزلشان بیش از یک نوع غذا بر سر سفره ندارند. خانواده ایشان روی موکت زندگی می‌کنند. روزی منزل ایشان رفتم، یک فرش مندرس آنجا بود که از زبری آن به موکت پناه بردم.» (مجموعه آثار یادگار امام، ج۲، ص۶۷۰، ت ۱۲/۱۱/۷۳)

۵-«امروز الحمدلله انقلاب ما به دست شاگرد امام، کسی که دقیقاً همان راه امام را می‌رود و فردی است شایسته که رهبری انقلاب را به عهده دارد، [به پیش می‌رود.] سعی کنیم مطیع باشیم … وقتی رهبری مسأله‌ای را گفت، انسان باید همان را انجام دهد. معنای ولایت فقیه این است.» (مجموعه آثار یادگار امام، ج۲، ص۶۹۴، ت ۱۴/۱۲/۷۳)

مرحوم سید احمد خمینی در طول چهار سالی که بعد از رحلت حضرت امام در قید حیات بود بیشتر به حفظ آثار و سامان‎دهی آنها و ایجاد مکان‌هایی برای نگهداری اسناد و آثار مرتبط با حضرت امام پرداخت و یکی از وظایف اصلی خود را علاوه بر دفاع از رهبری در این سال‎ها، دفاع از اهداف و آرمان‎های انقلاب اسلامی می‎دانست و هرجا احساس می‎کرد جامعه از اهداف حضرت امام دور شده به مسئولان تذکر می‎داد.

منتقد دولت سازندگی

مرحوم سید احمد گاهی از دولت سازندگی انتقاد می‌کرد و نقدهای ایشان زمانی شدت گرفت که دولت وقت با دوری از آرمان امام راحل در خصوص مستضعفین و بها دادن به سرمایه‎داران فراری و جایگزینی سیاست‎های توسعه غربی به جای سیاست‎های عدالت‎محور، مشکلات عدیده اقتصادی بر قشر ضعیف جامعه تحمیل کرده بود. او در مجامع عمومی به انتقاد از رویه دولت آقای هاشمی رفسنجانی می‎پرداخت تا جایی که صدای اعضای دولت وقت درآمد.[۶]

حاج سید احمد در جمع ستاد مراسم ارتحال حضرت امام می‌گوید: «دعوت از سرمایه‌داران فراری رژیم گذشته برای مشارکت در برنامه‌های اقتصادی دوران سازندگی، شدیداً مغایر با آرمان‌های اصیل انقلاب اسلامی و خط امام است. بعضی از آدم‌های مستأصل به این نتیجه رسیده‌اند که برای چاره‌اندیشی مشکلات جاری، سرمایه‌داران فراری بیایند سرمایه‌گذاری کنند. در صورتی که مشکل ما با سرمایه‌گذاری چهار تا سرمایه‌دار خونخوار و فراری و زراندوز حل نمی‌شود … . پس این همه مصائب مردم ما در طول سیزده سال انقلاب اسلامی برای چه بود؟ شما به چه عنوانی دست از خط روشن و بی‌ابهام امام می‌کشید و جلسه با لاجوردی‌ها و برخوردارها که همیشه از منفورترین افراد نزد ملت ما هستند، برگزار می‌کنید؟ آن هم در شرایطی که رهبر معظم انقلاب اسلامی به عنوان یکی از شاگردان زنده امام توصیه اکید بر ادامه مبارزه آشتی‌ناپذیر با دشمنان انقلاب و نظام و آمریکای جنایتکار دارند.»

مقابله با جریان منتظری

یکی دیگر از موارد مهمی که مرحوم سید احمد در راستای حراست از میراث حضرت امام، به شدت به مقابله با آن پرداخت، جریان منتظری بود. وی که از نزدیک در جریان جفای منتظری و بیت ایشان به حضرت امام بود با نوشتن رنجنامه خطاب به آقای منتظری، سعی نمود تا با ذکر موارد تاریخی و برخوردهای ناصحیح او، باعث تحول در وی و برگشت به خط امام و انقلاب گردد. ولی افسوس که در این زمینه توفیقی نیافت. حاج احمد آقا دو سال آخر عمر خود را به نوعی در انزوا گذراند و به چله نشینی و دوری از جمع، سپری کرد.

آغاز شکاف در اهداف و عملکرد موسسه

موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) با مدیریت محمد علی انصاری عضو شورای مرکزی روحانیون و دو برادر دیگرش حمید و مجید در طول این سال‌ها به سمتی سوق داده شد که افرادی که مقابل امام ایستاده بودند یا از مبارزه خسته شده بودند، داعیه‌دار حفاظت و حراست از اندیشه امام خمینی(ره) در بخش‌های مختلف موسسه شدند.

از جمله این افراد می‌توان به سید محمد موسوی بجنوردی که سال‌ها در پژوهشکده امام و انقلاب اسلامی حضور داشته و نظرات خاص خود را به نام امام القا می‌کند نام برد و یا می‌توان از سید اسماعیل کوشکی معروف به سید سراج الدین موسوی که از افراد نزدیک به بیت منتظری بوده و مسئولیت‌های مهمی چون نمایندگی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) در پاکستان و شبه قاره هند و امور بین‌الملل موسسه را بر عهده داشته و اکنون هم یکی از مؤثرین این نهاد شمرده می‌شود، اسم برد.

انقلابی پشیمان، محقق سیره سیاسی امام خمینی(ره)

روند اجرایی کار بر روی اندیشه‌های امام راحل به سمتی می‌رود که پژوهشکده موسسه، تحقیق و پژوهش در مورد سیره سیاسی حضرت امام را به عباس عبدی می‌سپارد؛ او دانشجوی پیرو خط امام سابق بود که در دیدار با «باری روزن» گروگان آمریکایی، از او عذرخواهی کرده و گروگان‌گیری را اشتباه می‌پندارد. هموکه در نشریه «راه نو» به سردبیری اکبر گنجی چنین می‌نویسد: «انقلاب اسلامی، متأثّر از الگوی حکومت شوروی سابق است و سرانجام آنها هم یکسان خواهد بود». طبیعی است با بودن چنین افراد و دیدگاه‌هایی باید منتظر تحریف امام و اندیشه او هم بود. در بخش‌های بعد به تفصیل و مستند درباره این موارد و مسائل پیش آمده در موسسه تنظیم و نشر خواهیم پرداخت.

ادامه دارد…

 

 

 —————————————————————————————————————————–

[۱]. این اساسنامه در تاریخ ۴/۵/۱۳۶۸ به تصویب اداره ثبت شرکت‌ها و موسسات غیرتجاری تهران رسید _در اصل اساسنامه فاقد ماده ۹ می‎باشد_ و پس از چندی در مجلس شورای اسلامی، قانون نحوه‎ی حفظ آثار و یاد حضرت ‌امام خمینی(ره) مطرح و در ۱۴/۸/۱۳۶۸ به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسید و حدود یکسال بعد الحاقیه این قانون از تصویب مجلس گذشت و در تاریخ ۳/۷/۶۹ با تایید شورای نگهبان، ابلاغ شد. (پرتال امام خمینی/ کد مطلب: ۱۷۲۵۷۸/ تاریخ:۱۷/۶/۹۷).

[۲]. ر.ک: اساسنامه موسسه تنطیم و نشر آثار امام خمینی(ره)؛ (پرتال امام خمینی / کد مطلب: ۳۵۰۰۲ / تاریخ: ۸/۹/۱۳۹۱).

[۳]. ر.ک: همان.

[۴]. ر.ک: قانون نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه؛ (https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91725) و الحاقیه آن: (https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91819)

  1. ۵٫ «من خدای قاهر حاضر منتقم را شاهد می‌گیرم که احمد از آن روزی که در کمک این جانب در بیرونی مشغول اداره امور من بوده تا الآن که این ورقه را می‌نویسم قدمی یا قلمی برخلاف گفتار و نوشتار من برنداشته و با وسواس عجیب در کلیه گفتارهای من یا نوشته‌های من سعی نموده که حتی یک کلمه بلکه گاهی یک حرف را که به نظر او محتاج به اصلاح است بدون اذن من تصرف نکند». (صحیفه امام، ج ۲۰، ص ۴۴۲)

[۶]. علی لاریجانی رئیس وقت صدا و سیما، در خاطرات خود می‎نویسد: «یکشنبه۱۰مهرماه۱۳۷۳: عصر در جلسه هیئت دولت شرکت کردم. موضع‌گیری‌های اخیر علیه سیاست‌های دولت، موجب نگرانی وزرا شده است … سخنان منتشره از حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید احمد آقا خمینی، واکنش‌هایی در دولت داشت. آنها احساس می‌کردند این فضا مانع توسعه کشور می‌شود.»

 

در شماره قبل خواندیم:

فلسفه تاسیس موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‎(ره)