جریان‌­شناسی مبارزه با صهیونیسم در اندیشه و نظام سیاسی امام خمینی (۲)




 

یکی از محورهای مهم اندیشه امام خمینی و مقام معظم رهبری در مورد دشمن‌ شناسی است. در این عرصه معرفی ابعاد و مشخصه­‌های رژیم جعلی صهیونیست و تداوم آرمان فلسطین یکی از مهم­‌ترین محورهای اندیشه و عمل سیاسی رهبران انقلاب است. امام خمینی(ره) در اوج قدرت نظام ستم شاهی، افشاگر روابط پنهان رژیم شاه واسراییل بود و مقابله با خطر اسراییل برای جهان اسلام را بسیار جدی و پی گیرانه دنبال می کرد. طبیعی است که حوزه انقلابی باید در این مسیر قدم بردارد و رسالت تبلیغی خود را نیز در راستای اصول انقلاب در این مورد اجرا کند. در این نوشتار مبارزه با صهیونیسم را در اندیشه و نظام سیاسی امام خمینی بررسی می­‌کنیم. در بخش قبلی این یادداشت، مبارزه با صهیونیسم در اندیشه سیاسی امام خمینی بررسی شه که از همان ابتدای نهضت امام خمینی را در برمی¬گرفت و در ابعاد مبارزات استعماری انقلاب جایگاه بسیار پررنگی داشت. در این بخش بر عملکرد سیاسی امام تمرکز کرده و در پایان مبانی قرآن اندیشه و نظام سیاسی امام خمینی در مبارزه با صهیونیسم را در قرآن جستجو می‌کنیم.


جایگاه مسئله فلسطین در نظام سیاسی امام خمینی

اعلام روز قدس

یکی از مهم­ترین اقدامات عملی امام خمینی بعد از پیروزی انقلاب و استقرار نظام سیاسی در ایران، در مبارزه با صهیونیست اعلام روز قدس بود که توانست مبارزه با صهیونیست را به مسئله همه مسلمانان تبدیل کند. این اقدام امام خمینی از چند جهت حائز اهمیت است:

۱- روز قدس آخرین جمعه ماه مبارک رمضان است. این ماه و روزه ماه مبارک رمضان بین همه فرق و مذاهب اسلام مشترک است و کمترین اختلاف فقهی بین مسلمانان در این مورد وجود دارد. از این جهت روز قدس به عاملی برای همگرایی مسلمانان تبدیل می­‌شود تا مسئله­‌ای که دشمنان استعمارگر اسلام قصد داشتند آن را فقط مسئله جهان عرب یا اهل سنت قرار دهند، به مسئله فراگیر همه جهان اسلام تبدیل شود.

۲- ماه مبارک رمضان ماه عبادت و بندگی خداست؛ ماهی که خوابیدن روزه­‌داران نیز در آن عبادت محسوب می­‌شود ولی مبانی عرفانی و اخلاقی امام خمینی به معنای انزوا، فردگرایی و سستی نیست. امام خمینی عبادت و روزه‌­داری در ماه مبارک رمضان را مقدمه برای مبارزه و جهاد می­‌داند. بر این اساس امام خمینی به زیبایی، عرفان و حماسه را در قاب رمضان جمع می­‌کند تا بر این نکته تاکید کند که جهادگران و محور مقاومت به دست مومنین عبادت­گر پویا و پایا می‌­شود. به این ترتیب امام خمینی فقه سیاسی و مبانی سیاسی-اجتماعی دین را در صحنه عمل برای مسلمانان تبیین می‌کند.

۳- با توجه به اینکه امام خمینی ماهیت رژیم اشغالگر قدس را در ارتباط با استعمار و به عنوان رژیمی غاصب و ظالم تبیین کردند، روز قدس نه تنها روز اسلام و بلکه بالاتر روز مقابله مستضعفان با مستکبران است. به این ترتیب امام خمینی مستضعفان عالم را در جبهه مقابله با مستکبران متحد کرد تا مبارزه با صهیونیست، فراتر از جهان اسلام، توسط کل مستضعفان جهان نیز پیگیری شود.

۴- تا قبل از انقلاب روز قدس بیشتر در عرصه نخبگان سیاسی جهان اسلام مطرح بود ولی امام خمینی با اعلام روز قدس این امر را به گفتمانی عمومی و در عرصه اجتماعی ملت­‌های اسلامی تبدیل کرد. اعلام روز قدس سبب شده که هیچ‌گاه مسئله فلسطین از ذهن جامعه اسلام پاک نشود و همه مسلمانان جهان با این موضوع مرتبط شوند و درگیری ذهنی پیدا کنند.

تعیین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در مقابل رژیم صهیونیستی

امام خمینی بعد از انقلاب، اصول سیاست خارجی را بر مبارزه و به رسمیت نشناختن رژیم اشغالگر قدس قرار داد. از این جهت هیچ‌گونه ارتباطی بین جمهوری اسلامی و رژیم صهیونیستی برقرار نشد و ایرانیان از رفتن به آنجا منع شدند؛ چراکه از نظر جمهوری اسلامی کشوری به نام اسرائیل وجود نداشت.

افزون بر این ارتباطش را با کشورهای اسلامی که اسرائیل را به رسمیت شناخته بودند، قطع کرد. بر این اساس در اردیبهشت ۱۳۵۸ ایران روابطش را با مصر قطع کرد چون آن‌ها روابطشان را با اسرائیل عادی کرده بودند.

انقلاب اسلامی ایران با وجود این‌که در اقلیت مذهبی (شیعه) و قومی-جغرافیایی (فارسی) روی داد به هیچ عنوان در این حصار مذهبی و قومی منحصر نشد و همه مسلمانان و جهان اسلام و حتی مستضعفان جهان را (هرچند غیرمسلمان) مخاطب و مورد توجه قرار داد. رویه و اصول برون­‌ تمدنی انقلاب اسلامی ایران که تاثیرگذاری انقلاب بر سایر مسلمانان را به عنوان یک اصل مد نظر داشت سبب شد، انقلاب اسلامی ایران در مسائل بین ­المللی و با قدرت­‌های بزرگ مرتبط شود. گذشته از روحیات و رویه­‌های استکبارستیز انقلاب اسلامی که منافع استعمارگران را به خطر انداخته بود، انقلاب اسلامی ایران از عقبه ایدئولوژیک و معرفتی غنی برخوردار بود که نظام اندیشه­‌ای مدرن حاکم بر روابط بین­ المل را نمی­‌پذیرفت. از این جهت می­‌توان گفت انقلاب اسلامی در تقابل با جریان جهانی شدن و غربی‌سازی جهان قابل تفسیر است.

هیچ‌­گاه نگرش و افق مبارزاتی امام اسیر نگرش­‌های ملی­‌گرایانه و فرقه­‌ای نشد بلکه کل جهان اسلام و احیای تمدن و تفکر اصیل اسلامی را پی­ می­‌گرفت.

انقلاب اسلامی خاستگاه و میدان استراتژیک و عمل خود را در سطح بین­ الملل و در مواجهه با قدرت­‌های بزرگ تعریف کرد؛ چرا که در صدد ایجاد الگویی دینی در عرصه تمدنی بشری بود. از این جهت نگاه­‌های دینی خود را در سطح امت اسلامی و در تقابل با تمدن غرب طراحی کرد. بنابراین یکی از مهم­ترین مولفه­‌های انقلاب اسلامی نگاه­‌های بین ­الملل اسلامی است که لازمه آن برخورداری از نگرش­‌های جهان­ وطنی است.

امام خمینی رهبر انقلاب نگاه­‌ها و نگرش­‌های انقلابی را در افق بین­ المللی ترسیم کرد. هرچند امام خمینی در کسوت مرجعیت و بر اساس تفکر نظام سیاسی و عرفانی شیعه در مسیر مبارزه با نظام شاهنشاهی ایران قدم گذاشت ولی هیچ‌­گاه نگرش و افق مبارزاتی او اسیر نگرش­‌های ملی­‌گرایانه و فرقه­‌ای نشد بلکه کل جهان اسلام و احیای تمدن و تفکر اصیل اسلامی را پی­ می­‌گرفت. از این رو امام در همان ابتدای نهضتش توجه مسلمانان را به فلسطین جلب کرد[۲]؛ امام ادبیاتی بین­ المللی داشت[۳] و به مسائل فراتر از جهان اسلام نیز توجه داشت.[۴] این رویکرد حضرت امام سبب شد بتواند اسلام را به عنوان یک قدرت بین­ المللی درآورد[۵]یکی از مهم­ترین علل این توفیق امام در این بود که ایشان به عنوان عارفی راستین فطرت انسان­‌ها را مخاطب قرار داده بود لذا پیامی الهی را به جهانیان صادر کرد[۶]. بسیاری از شخصیت­‌های جهان در تبیین شخصیت بین المللی امام خمینی به این مسئله اشاره کرده­‌اند.[۷]

امام خمینی خواستار استقرار نظم جدیدی ابتدا در داخل کشور و سپس در سطح جهان اسلام بود. این نظم جهانی اسلام، نظامی جهان­‌شمول است که احکام الهی را مبنای برنامه­‌های اجتماعی و سیاسی قرار می­‌دهد و مشروعیت و قانون نظم جهانی حاکم را به چالش می­‌کشد.[۸] درنتیجه منافع و سیطره استکبار بین­ المللی را تهدید می­‌کند. امام خمینی در موضع­‌گیری­‌های بین­ المللی خود مانند نامه به گورباچف و حکم ارتداد سلمان رشدی یک ماهیت کلان اسلامی به نام امت اسلامی را مد نظر داشت.[۹]

طرح ایده مقاومت و پرهیز از سازش

امام همواره تأکید می­‌کردند باز پس­‌گیری مقدسات و برکندن این غده سرطانی هرگز از راه­‌ها و مانورهایی سیاسی تحقق نمی­‌یابد و باید با تفنگ­‌هایی که بر ایمان تکیه دارد، انجام می­‌شود.

یکی از مهم­ترین و موثرترین ابتکارات امام خمینی در مورد فلسطین طرح ایده مقاومت و کشیدن خط بطلان بر نظریه مذاکره بود.

از دیدگاه حضرت امام خمینی قرارداد کمپ دیوید یکی از مصادیق سازشکاری با رژیم اسرائیل و عامل تداوم جنایات او می‌باشد. امام خمینی به صراحت اعلام کرد:

موافقت کمپ دیوید و نظایر آن توطئه‌ای برای مشروعیت بخشیدن به تجاوزات اسرائیل است که نتیجتا شرایط را به نفع اسرائیل و به ضرر اعراب و فلسطینی‌ها تغییر داده است .[۱۰]

کمپ دیوید چیزی جز یک فریب و بازی سیاسی برای ادامه تجاوز اسرائیل به مسلمین نیست.[۱۱]

امام همواره تأکید می­‌کردند باز پس­‌گیری مقدسات و برکندن این غده سرطانی هرگز از راه­‌ها و مانورهایی سیاسی تحقق نمی­‌یابد و باید با تفنگ­‌هایی که بر ایمان تکیه دارد، انجام می­‌شود. امام روش جهاد و مبارزه را با قدرت تمام به عنوان تنها راه حل پایان دادن به نزاع، مطرح کردند. این طرح امام، عملکرد جمهوری اسلامی ایران و اقدامات عملی جنبش­‌های جهادگر لبنان و فلسطین، دشمن صهیونیستی را در برابر نوع دیگری از رویارویی که منحصر به فرد است قرار داده است.

ايشان كساني را كه به دنبال اتخاذ روش­‌هاي سياسي براي حل مسأله فلسطين هستند ملامت كرده و می­‌فرمودند:

من به سران فلسطيني نصيحت مي‌كنم كه دست از رفت و آمدهاي خودشان برداشته و با اتكا به خداوند متعال و مردم فلسطين و اسلحه خويش تا حد مرگ با اسرائيل بستيزند، چرا كه اين رفت و آمدها موجب مي‌شود كه ملت‌هاي مبارز شما دلسرد شوند. شما اطمينان داشته باشيد كه نه شرق به درد شما مي‌خورد و نه غرب. با ايمان به خدا و تكيه بر سلاح‌هاي خويش تا حصول خواسته‌هاي مشروع خويش دست از مبارزه برنداريد.[۱۲]

رویه کلی و کلان مبارزاتی امام خمینی فرهنگی است. امام خمینی به عنوان یک عارف راستین و عالم دینی بر روش­‌های تبلیغی و روشنگرانه تاکید دارد که فطرت انسان‌ها را خطاب قرار می­‌دهد. بر این اساس است که امام خمینی با مبارزات مسلحانه در انقلاب ایران موافق نبود و گروه­‌های مسلحانه در انقلاب اسلامی هیچگاه نتوانستند در نزد امام خمینی جایگاهی کسب کنند. تجربه تاریخی انقلاب نیز این رویکرد امام خمینی را تایید کرد. امام خمینی حتی ارتش پهلوی را نیز با روش فرهنگی به سوی انقلاب جذب کرد و به آن ماهیت مردمی داد و در تقابل با ارتش نیز از روش‌­های نظامی استفاده نکرد.

امام خمینی در مواجهه با رژیم صهیونیستی تغییر موضع می­‌دهد و بر روش­‌های نظامی و مبارزه مسلحانه تاکید می­‌کند حتی نیروی نظامی به لبنان می­‌فرستد. جالب است که فرزند خود را نیز با این گروه همراه می­‌کند. با حضور شهید محمد منتظری در لبنان، فرزند رهبر و قائم مقام انقلاب ایران در لبنان حضور پیدا می­‌کنند تا مبارزان و مجاهدان محور مقاومت را در مقابل رژیم اشغالی یاری کنند.

مبارزه اقتصادی

يكي از شيوه­‌هايي كه امام براي مهار و مقابله با اسرائيل طرح كردند، ضرورت امتناع از صدور نفت دول نفت خيز اسلامي به اسرائيل و حاميان آن‌ها بود و نسبت به اين امر كه دولت­‌هاي ممالك اسلامي بايد از نفت و ساير امكانات همچون حربه­‌اي عليه اسرائيل و استعمارگران بهره‌­برداري كنند، تأكيد داشت.[۱۳]

افزون بر این امام خمینی هزینه کردن وجوهات شرعی برای مبارزه با رژیم صهیونیستی را اجازه دادند.

مبانی قرآنی اندیشه و نظام سیاسی امام خمینی

یک سوال اساسی در مورد اندیشه و منش سیاسی امام خمینی در مورد فلسطین مطرح است که آیا این اقدامات بر اساس سلیقه و برداشت شخصی امام خمینی بود یا چارچوب نظری اسلام آن را اقتضا می­کند؟ به عبارت دیگر این موضع‌­گیری برخواسته از بار ایدئولوژیک انقلاب بود یا این‌که مبانی قرآنی دارد؟

تصویر کلی بنی­ اسرائیل در قرآن، منفی است و خداوند از آن‌ها همواره به بدی یاد می­‌کند. یهود در قرآن قومی است که سبب خشم و ناخشنودی خداوند متعال شده است؛ قومی ناسپاس، بهانه­‌گیر، دنیاگرا، نافرمان و پیامبرکش که موجب نارضایتی خداوند و نمایندگانش می­‌شدند.

جریان انحرافی بنی­ اسرائیلی به قتل پیامبران الهی حتی یحیی و عیسی علیهما السلام اقدام کردند و در دین خاتم نیز اخلال کردند. آن‌ها برای جلوگیری از تولد پیامبر خاتم کوشیدند و برای ایجاد مانع در موفقیت او تلاش کردند. بعد از ایشان نیز در انحراف‌­گری (سیاسی و فرهنگی) در دین خاتم از هیچ تلاشی فروگذار نکردند.

قرآن تاریخ بنی ­اسرائیل را بیان می­‌کند تا مسلمانان از این دشمنشان اطلاعات بیشتری کسب کنند و بهتر بتوانند با آن مقابله و مبارزه کنند تا جایی که قرآن، دشمنی یهود را شدیدترین دشمنی نسبت به اهل ایمان معرفی می­‌کند: لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِينَ آمَنُواْ الْيَهُودَ …[۱۴] و مبارزه با بنی­ اسرائیلی را که فساد در کره زمین می­‌کند، مدال افتخار مومنان می­‌داند:

وَقَضَینا إِلی بَنِی إِسْرائِیلَ فِی الْکتابِ لَتُفْسِدُنَّ فِی الْأَرضِ مَرَّتَینِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا کبِیراً  فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَیکمْ عِباداً لَنا أُولِی بَأْسٍ شَدِیدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّیارِ وَکانَ وَعْداً مَفْعُولاً[۱۵] 

امام خمینی به عنوان یک اسلام­‌شناس کامل و متبحر که با دیدی دشمن­‌شناسانه معارف دین و تاریخ اسلام را پی می­‌گرفت به این مسائل واقف بود.

امام در سخنرانی‌هایشان به جنایات یهود در صدر اسلام و اخلال­گری آن‌ها در ترویج اسلام اشاره می­‌کردند و معتقد بودند هم اکنون نیز این روند ادامه دارد. امام خمینی در سخنرانی­‌هایش با اشاره به ایه ۵۱ سوره مائده می­‌فرمود یهود و نصارا را دوست خود نگیرید.

اکنون سوال اینجاست که در دوران کنونی مصداق بارز این آیات قرآن کیست و کجاست؟ نیم­ نگاهی به توطئه­‌ها و خیانت­‌های جریان صهیونیسم بین­ الملل و رژیم اشغالگر قدس نشان می­‌دهد آن‌ها مصداق این آیات قرآن هستند و مسلمانان باید در مقابل آن‌ها بسیار هوشمند باشند و در مبارزه با آن‌ها و مقاومت در مقابل آن‌ها شک نکنند و مصمم باشند.

ما امروزه می­‌توانیم رژیم اشغالگر قدس را نمونه و مصداق آیات قرآن در بیان انحرافات و جنایات یهود بدانیم.

نکته­‌ای که این نتیجه‌­گیری را تایید می­‌کند پیوستگی و یکسان­‌انگاری تاریخی یهودیان است. آیات قرآن با رویه‌­ای انتقادی و توبیخی تاریخ یهود و بنی­‌ اسرائیل را بیان می­‌کنند و رسول الله نیز بر همین اساس با شدت با یهودیان برخورد می­‌کند. جا داشت در این بین یهودیان صدر اسلام به پیامبر بگویند که آنچه در قرآن بیان شده است مربوط به گذشته و تاریخ ماست و ما مسئول و پاسخگوی گذشتگان خود نیستیم ولی هیچ گاه در تاریخ چنین انتقادی نقل نشده است. به عبارت دیگر یهودیان صدر اسلام هیچگاه از عملکرد اقوام سلف خود برائت نجستند بلکه خود را ادامه­ دهنده راه آن‌ها می­‌دانستند. چنانکه در عمل نیز همان روش‌­ها و رفتارها را در پیش گرفتند.‌

به این ترتیب قرآن نوعی یکسان­ انگاری هویتی و تاریخی-تمدنی بین یهود صدر اسلام و یهودیان در طول تاریخ برقرار می­‌کند لذا در صحبت با یهودیان صدر اسلام، تاریخ یهود را بیان می­‌کند. بر این اساس یهودیان صدر اسلام را خطاب قرار می­‌دهد و اموری را بیان می­‌کند که مربوط به گذشته یهودیان است؛ زیرا آن‌ها نیز همانند پیشینیانشان هستند و همان روحیه و اقدامات را دارند.

بنابراین چنانکه قرآن در خطاب با یهودیان صدر اسلام از انحرافات تاریخی آن‌ها سخن می­‌گوید ما نیز امروزه می­‌توانیم رژیم اشغالگر قدس را نمونه و مصداق آیات قرآن در بیان انحرافات و جنایات یهود بدانیم. البته عملکرد رژیم صهیونیستی کاملا این تطبیق را تایید می­‌کند چنانکه عملکرد یهود صدر اسلام یکسان­ انگاری آیات قرآن را تایید کرد.

 

——————————————————————————————————————————————————

[۲] . برای نمونه ر.ک: صحیفه امام, ص۳۸۷و۳۸۸٫

[۳] . امام خمینی از واژگانی استفاده می­‌کرد که برای همه مردم جهان قابل فهم بود و می‌­توانستند با آن ارتباط برقرار کنند.(ر.ک: احمد امیدوار, حسین یکتا, حضرت امام خمینی و انقلاب اسلامی؛ روایتی جهانی, ص۱۰۹-۱۶۰)

[۴] . مانند نامه به گورباچف (ر.ک: علی برجی دیزجی و دیگران, روزها و رویدادها, ص۳۳۲-۳۴۵؛ حضرت امام خمینی و انقلاب اسلامی؛ روایتی جهانی, ص۹۱-۱۰۸)

[۵] . ر.ک: محمدحسین هیکل, دافع آیة الله ( قصة ایران و الثورة), ص۱۸۳و۱۸۱٫

[۶] .ر.ک: احمد امیدوار, حسین یکتا, حضرت امام خمینی و انقلاب اسلامی؛ روایتی جهانی, ص۲۱-۶۵٫

[۷] .ر.ک: علی­اکبر مرتضایی, امام خمینی در حدیث دیگران, ص۷,۹,۱۳,۱۵,۵۰,۵۲,۵۴, ۵۶٫

[۸] .کارشناسان داخلی و خارجی برخورد امام با نظم سیاسی بین­ المللی را بررسی و مطالعه کرده­‌اند. (ر.ک: سیدعلی نبی لوحی, ایران و آمریکا, موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر, تهران, ۱۳۷۸؛ انقلاب ایران به روایت بی.بی.سی, زیر نظر عبدالرضا هوشنگ مهدوی, طرح نو, تهران, ۱۳۷۲)

[۹] .ر.ک: ایدئولوژی, رهبری و فرایند انقلاب اسلامی (مجموعه مقالات کنگره بین­المللی تبیین انقلاب اسلامی), ج۱, “انقلاب اسلامی و نظم نوین جهان اسلام”, عماد بزی, ص۱۷۷-۱۸۴٫

[۱۰] . مصاحبه با خبرنگار انگلیسی خبرگزاری آسوشیتدپرس پاریس نوفل لوشاتو ۵۷ ۸ ۱۶ صحیفه امام ج ۴ ص ۳۵۶

[۱۱] . مصاحبه با خبرنگار مجله فردای آفریقا پاریس نوفل لوشاتو ۵۷ ۹ ۱۴ صحیفه امام ج ۵ ص ۱۷۶

[۱۲] . صحیفه نور، ج ۱۶، ص ۲۲۸، ۲۵ /۴ /۶۱٫

[۱۳] . صحیفه نور ، ج ۱۶، ص ۱۹۷،۲۴ /۳ /۶۱٫

[۱۴].  شدیدترین دشمنی مردم نسبت به مومنان را در یهود می­یابی (مائده، آیه ۸۲)

[۱۵]. و به بنی اسرائیل در کتاب (تورات) خبر دادیم که شما دو بار در زمین تباهی خواهید کرد و تسلط و سرکشی سخت ظالمانه­‌‌ای خواهید داشت. پس هر گاه نوبت نخستین انتقام فرا رسد، بندگان سخت جنگجوی خویش را بر شما برانگیزیم تا آنجا که درون خانه­‌هایتان را نیز جست وجو کنند و این وعده انجام شدنی (و قطعی) است. (اسراء: ۴ – ۵)