جمهوری اسلامی حکومت ارزش‌هاست،نه حکومت افراد روحانی




 



اشاره: در قسمت قبلی به سه شبهه موجود در بحث«نسبت بین حوزه و نظام اسلامی» پرداختیم. در ادامه به شبهه چهارم می پردازیم.

شبهه چهارم؛ آخوند حکومتی

چهارمین شبهه‌ای که در این زمینه پیش می‌آید شبهه «آخوندحکومتی» است. این شبهه در صدد است که اینگونه القا کند که حضور حوزه‌ها در میدان سیاست موجب خواهد شد تا مردم روحانیان را آخوند حکومتی بنامند و این مسأله وهن روحانیت شیعه خواهد بود. مسأله«آخوندحکومتی» و «حکومت آخوندی» از آن دست تعابیر حساب شده‌ای است که دشمنان در افواه انداخته و درصدد فراگیر کردن آن می‌باشند.

اینکه هدف آنان از طرح این شعار انحرافی وخطرناک چه بوده، بحثی را می‌طلبد که شاکله اصلی این نوشتار بر همان بحث استوار است؛ یعنی ترویج اندیشه سکولاریسم در بدنه حوزه‌های علمیه. در واقع هدف اصلی سکولارها و معاندین از طرح حکومت آخوندی یا آخوند حکومتی، بی ارزش جلوه دادن نظام سازی روحانیت وحضور آنان در عرصه سیاست و اجتماع و در یک کلام ترویج اندیشه جدایی دین ازسیاست است.

رهبر معظم انقلاب طرح این شبهه را تهمت دشمن می‌نامند که یک تاکتیک حساب شده از سوی آنان نیز به شمار می‌رود: «بعد از پیروزی انقلاب اسلامی دو عنوان و دو مفهوم غلط و انحرافی به وسیله‌ کسانی که هم با روحانیت بد بودند، هم با انقلاب دشمن بودند، در ذهن‌ها مطرح شد……… این دو مفهوم غلط و در واقع دو تهمت را دشمن به عنوان تاکتیک مطرح کرده است: یکی طرح مسأله حکومت آخوندی است. می‌گویند در ایران حکومت آخوندی، حکومت روحانی بر سر کار است. این را نوشتند، گفتند، ترویج کردند، تکرار کردند. دیگری طرح موضوع آخوند حکومتی است؛ تقسیم آخوند به حکومتی و غیر حکومتی.»[۱]

ایشان، هدف از مطرح شدن مسأله آخوند حکومتی وحکومت آخوندی را نیز اینگونه بیان می‌کنند:« هدفشان از طرح اين دو مفهوم انحرافى و غلط اين بود كه اولاً نظام اسلامى را از پشتوانه‌ عظيم فكرى و نظرى و استدلالى و علمى علماى دين محروم كنند؛ ثانياً روحانيت مسؤول را، روحانيت انقلابى را، روحانيت حاضر در صحنه را كه در مقابل دشمنى‌ها سينه سپر كرده است، به خيال خودشان منزوى كنند، بدنام كنند. يعنى آخوند يك نوعش حكومتى است، كه اين بد است، منفى است، ضد ارزش است؛ يك نوعش غير حكومتى است، كه اين مثبت است، اين منزه است.»[۲] حضرت آیت‌الله خامنه ای این شبهه را «حقیقتاً انحرافی و خصمانه» می‌خوانند. استدلال‌های معظم له بر انحراف و خصمانه بودن این شبهه را می توان به صورت خلاصه اینگونه بیان کرد[۳]:

۱-  «جمهوری اسلامی حکومت ارزش‌هاست، حکومت اسلام است، حکومت شرع است، حکومت فقه است، نه حکومت افراد روحانی.»

۲- روحانی بودن کافی نیست برای اینکه کسی سلطه‌ حکومتی پیدا کند. جمهوری اسلامی با حکومت‌های روحانیانی که در دنیا می‌شناسیم، در گذشته هم بوده است، امروز هم در نقطه‌هایی از دنیا هست، ماهیتاً متفاوت است. حکومت جمهوری اسلامی، حکومت ارزش‌های دینی است.

۳- ممکن است یک روحانی ارزش‌هایی را حائز باشد که از بسیاری از روحانیان برتر باشد؛ او مقدم است؛ اما روحانی بودن هم موجب نمی‌شود که از کسی سلب صلاحیت شود. نه به تنهایی روحانی بودن صلاحیت‌آور است، نه روحانی بودن موجب سلب صلاحیت است.

۴- این حکومت دین است، نه حکومت یک صنف خاص و یک مجموعه‌ خاص.

۵-  رفتن به سمت حکومت و رفتن به سمت هر چیزی غیر از حکومت، اگر برای دنیا شد، بد است؛…. اگر هدف، دنیاست، مردود است؛ حکومت و غیرحکومت ندارد.

۶- اگر رفتن به سمت حکومت با هدف معنوی است، با هدف الهی است، این از برترین مصادیق امر به معروف و نهی از منکر است؛ از برترین مصادیق مجاهدت است؛ این قبول مسئولیت‌های سنگین است، یا دفاع از مسؤولان صاحب صلاحیت است.

۷- اگر روحانىِ حکومتی به آن کسی گفته میشود که برای ادای دین خود، برای ادای مسئولیت شرعی خود، برای خاطر خدا از نظام اسلامی حمایت میکند یا از مسئولینی حمایت میکند، این ارزش است، این ضد ارزش نیست؛ نداشتن این حالت، ضد ارزش است.

مقام معظم رهبری پس از ارائه این ادله، نتیجه گیری می کنند که: «پس هیچکدام از این دو مفهوم – نه مفهوم حکومت روحانی و حکومت آخوندی، و نه مفهوم آخوند حکومتی، روحانی حکومتی – مفاهیم درستی نیست. طرح اینها پس از انقلاب و تشکیل نظام اسلامی، یک طرح مغالطه‌آمیز است؛ این مفاهیم متعلق به فرهنگ این انقلاب نیست.»[۴]

انقلابی گری حوزه‌ها؛ مؤلفه‌ها، آسیب‌ها و مسئولیت‌ها

یکی از مهم‌ترین مباحثی که در مورد حوزه‌های علمیه وجود دارد، مسأله انقلابی بودن و انقلابی ماندن حوزه‌های علمیه است. در این مورد می توان به مؤلفه‌ها و بایسته‌های انقلابی‌گری، آسیب‌های پیش رو و همین‌طور مسؤولیت‌های حوزه انقلابی از منظر مقام معظم رهبری اشاره کرد:

۱- مؤلفه‌ها و بایسته‌های انقلابی‌گری

مقام معظم رهبری، انقلابی‌گری را شرط دوام حیات جمهوری اسلامی می‌دانند. این همان اشاره به بایسته و اهمیت این مسأله است:«شرط دوام حیات جمهوری اسلامی وجود انگیزه‌های انقلابی و وجود روحیه‌ انقلابی است. اگر روحیه‌ انقلابی نباشد، جمهوری اسلامی نخواهد بود؛ بله، یک حکومتی سرِ کار خواهد بود، امّا آن حکومت، دیگر جمهوری اسلامی نیست…… بنابراین، انگیزه‌ انقلابی برای حفظ جمهوری اسلامی حتماً لازم است.»[۵]  در بیان مؤلفه‌های انقلابی‌گری و انقلابی بودن نیز ایشان به ۵ شاخصه مهم اشاره می‌کنند. این شاخصه ها عبارتند از[۶] :

۱- پایبندی به مبانی و ارزش‌های اساسی انقلاب؛

۲- هدف‌گیری آرمان‌های انقلاب و همّت بلند برای رسیدن به آنها؛

۳- پایبندی به استقلال همه‌جانبه‌ کشور؛

۴ – حسّاسیّت در برابر دشمن و کار دشمن و نقشه‌ی دشمن و عدم تبعیّت از او؛

۵- تقوای دینی و سیاسی؛

به تعبیر معظم له اگر «این پنج شاخص اگر در کسی وجود داشته باشد، قطعاً انقلابی است؛ حالا درجات انقلابی بودن…. مختلف است.»[۷]

ایشان بر همین اساس همواره بر این موضوع تاکید دارند که حوزه باید انقلابی باقی بماند: « حوزه قم پشتوانه است. حرف من این است که میگویم حوزه علمیّه‌ قم بایستی به‌عنوان یک حوزه انقلابی، به‌عنوان مهد انقلاب، به‌عنوان آن کوره‌آتشفشانی که همین‌طور دارد انرژی انقلابی را صادر می کند از خودش، حضور داشته باشد و ظهور داشته باشد.»[۸] حوزه باید انقلابی باقی بماند آنهم به چند دلیل مهم:

۱- استمرار حرکت صحیح نظام: ایشان ادامه حرکت نظام را بدون حضور روحانیت میسر نمی دانند: «علت تأکید مکرر بر ضرورت انقلابی بودن حوزه‌های علمیه این است که استمرار حرکت صحیح و انقلابیِ کشور و جامعه، بدون حضور مستمر روحانیت امکان‌پذیر نیست.»[۹]

۲- شرط بقای انقلاب: معظم له شرط بقای نظام را انقلابی بودن حوزه‌های علمیه ذکر می کنند: « اگر بخواهیم نظام اسلامی …. انقلابی بماند، اسلامی بماند، حوزه‌ قم باید انقلابی بماند.»[۱۰]

۳- شرط تداوم انقلاب: همانگونه که حوزه انقلابی موجب بقای انقلاب است، موجب تداوم آن نیز می شود: «برای تداوم انقلاب نیز حضور روحانیون ضروری است و فعال بودن روحانیون، شرط لاینفک بقای انقلاب و استقلال کشور و نظام جمهوری اسلامی است. بنابراین، روحانیون باید باشند؛ آن هم با فعالیت و دلسوزی و از خود دانستن انقلاب و جانانه دفاع کردن…..همچنین در صحنه‌های سیاسی و تبلیغاتی و تربیت نیرو در حوزه‌های علمیه و بخصوص در حوزه‌ی مبارکه‌ی قم فعال بودند و در آینده هم باید با حجم بیشتر و کیفیت بالاتر و دلسوزی چند برابر، فعال باشند.»[۱۱]

۳- جلوگیری از انحراف انقلاب: اگر حوزه‌ قم انقلابی نمانَد، حوزه‌های علمیّه اگر انقلابی نماندند، نظام در خطر انحراف از انقلاب قرار خواهد گرفت.»[۱۲]

۴-  جایگاه اصلی و واقعی روحانیت:  حضرت آیت الله خامنه ای جایگاه اصلی و واقعی روحانیت را در آنجایی می دانند که انقلابی باشد: « روحانیّت وقتی‌که انقلابی باشد، وقتی درحال مبارزه باشد، وقتی درحال مجاهدت باشد، وقتی‌‌که دشمن را بشناسد، وقتی‌که شیوه‌ها و ترفندهای دشمن را تشخیص بدهد، وقتی خود را آماده‌ی برای مقابله‌ با این شیوه‌ها و ترفندها بکند، آن‌وقت به جایگاه اصلی و واقعی خودش حقیقتاً نزدیک شده یا رسیده.»[۱۳]

۵- ادای دین به انقلاب: ایشان حوزه را مدیون انقلاب می دانند و تاکید دارند که باید ادای دین کند:«اکنون حوزه باید حق عظیم انقلاب و امام و شهدا و نفوس طیبه‌ی ایثارگر را همواره به یاد داشته و ارزشهای انقلاب را به مثابه‌ی راز تجدید حیات، در خود حفظ کند و به کسانی که جاهلانه یا مغرضانه می‌خواهند حوزه را به سمت هدف‌های استکبار بکشانند، میدان ندهد.»[۱۴]

 

نگارنده: علی اکبر عالمیان


[۱] – بیانات در دیدار طلاب و فضلا و اساتید حوزه علمیه قم‌ ۲۹/ ۷/ ۱۳۸۹

[۲] – همان

[۳] – ر. ک: بیانات در دیدار طلاب و فضلا و اساتید حوزه علمیه قم‌ ۲۹/ ۷/ ۱۳۸۹

[۴] – همان

[۵] – بیانات در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری۳۰/ ۶/ ۱۳۹۶

[۶] – بیانات در مراسم بیست‌ و هفتمین سالگرد رحلت امام خمینی ۱۴/ ۳/ ۱۳۹۵

[۷] – همان

 

[۸] – بیانات در دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم ۲۵/ ۱۲/ ۱۳۹۴

 

[۹] – بیانات در دیدار مدیران، مدرسان و طلاب حوزه‌های علمیه استان تهران با ۲۵/ ۲/ ۱۳۹۵

[۱۰] – بیانات در دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم۲۵/ ۱۲/ ۱۳۹۴

[۱۱] – بیانات در دیدار جمعی از علما و طلاب حوزه‌ی علمیه‌ی قم و مدارس علمیه‌ی تهران ۲/ ۱۲/ ۱۳۶۸‌

[۱۲] – بیانات در دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم۲۵/ ۱۲/ ۱۳۹۴

[۱۳] – بیانات در دیدار دست‌اندرکاران کنگره شهدا و ایثارگران روحانی استان قم ۲۲/ ۸/ ۱۳۹۶

[۱۴] – پیام به جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه قم به مناسبت تشکیل شورای سیاستگذاری حوزه ۲۴/ ۸/ ۱۳۷۱