مغرورهای ناتوان با تفکر لیبرالیستی




 

با اينكه اصلاح‌‏طلبان طي هشت سال (1376ـ1384) در حاكميت سياسي حضور داشتند و بخش‏‌هاي مهمي از آن را به تصرف خود درآوردند، اما آنها هيچ‌‏گاه به صورت دقيق، مشخص نكردند كه مراد آنها از «اصلاحات» چيست. حتي پس از سپري شدن اين دوره نيز معناي «اصلاحات» در هاله‌‏اي از ابهام باقي ماند و نظر واحد و رأي روشني درباره آن ابراز نشد. پروژه اصلاح‏‌طلبي، «بازگشت به انقلاب» يا «تكميل مسير انقلاب» نبود، بلكه در حقيقت، منحرف ساختن نظام سياسي و اجتماعي از مسيري بود كه انقلاب اسلامي و امام خميني قدس‌ ‏سره ترسيم كرده بود. تفكر و عملكرد اصلاح‏‌طلبان نه تنها در چارچوب اصول و ارزش‏‌هاي انقلاب اسلامي قرار نداشت، بلكه به واسطه آراء و عملكرد سكولاريستي اصلاح‌‏طلبان در دوره هشت‌‏ساله حاكميت ايشان، انقلاب اسلامي متحمل ضربه‏‌ها و خدشه‏‌هاي دردناكي گرديد:


جریان غربگرا (بخش سوم)

تفکرات لیبرالیستی جریان اصلاحات

امروزه رهبر جریان اصلاحات در ایران با نام سید محمد خاتمی، رئیس دولتهای هفتم و هشتم ایران پس از انقلاب شناخته می‌شود. آقای خاتمی، شخصیتی با اندیشه‌های متمایل به تفکرات نظام سرمایه‌داری غرب می‌باشد که در دو دوره چهار ساله در ایران بسیاری از مبانی و مفاهیم غربی همچون آزادی، جامعه مدنی و … را رواج داد. دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی در ایران، متاسفانه دوره رواج اندیشه‌های التقاطی و آموزه‌های لیبرالیستی و نیز تضعیف مبانی فرهنگی و ارزش‌های اصیل اسلامی است. در ادامه به برخی از مروجان تفکرات لیبرالیستی در دوران موسوم به اصلاحات از سوی برخی افراد منتسب به حوزه دین و روحانیت اشاره می‌کنیم.

حسن یوسفی اشکوری

حسن یوسفی اشکوری یکی از نزدیکان فکری و مروجان اندیشه‌های مهندس بازرگان و دکتر شریعتی است. وی در مجلس اول شورای اسلامی در فراکسیون ملی – مذهبی‌ها به فعالیت سیاسی پرداخت. اشکوری در سال ۱۳۲۸ ش در حومه رودسر گیلان به دنیا آمد. در سال ۱۳۴۰ وارد حوزه علمیه رودسر شد و در سال ۱۳۴۴ برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه قم وارد شد. وی پس از نمایندگی مجلس در سال ۱۳۶۳ به فعالیت‌های فرهنگی و پژوهشی روی آورد. از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۹ به عنوان عضو هیئت تحریریه و عضو شورای سردبیری مجله ایران فردا و نویسنده با مدیریت مهندس عزت الله سحابی به فعالیت مشغول شد. فعالیت‌های سیاسی وی بیشتر از طریق همکاری با نشریات و افراد همفکر خود در طیف نهضت آزادی انجام می‌گرفت. یوسفی اشکوری که خود را یک روشنفکر دینی معرفی می‌کند، در عین حال تاکید می‌کند که روشنفکری دینی، امروز متمایل به لیبرال دموکراسی است هرچند در گذشته به سوسیال دموکراسی گرایش داشته است. (۱)

احکام اسلامی برای ابد معتبر نیست و بنابراین باید این احکام طبق نیازهای زمان تفسیر یابند. من به حکومت مذهبی و فقهی و از زمان غیبت تا زمان حاضر اعتقاد ندارم!

اشکوری که با شرکت در کنفرانس مبتذل و ضد اسلامی برلین فعالیت آشکار علیه نظام جمهوری اسلامی ایران را به نمایش گذاشت، (۲) با صراحت جمهوری اسلامی ایران را یک تجربه شکست خورده دانست از آن جهت که این نظام مانع تحقق افکار و اندیشه‌های لیبرالیستی وی و همفکران او گردیده است! (۳) اشکوری در آثار و گفتار خویش به طور آشکار احکام اسلامی را زیر سوال می‌برد؛ مجازات به خاطر ارتداد را با اساس دین سازگار نمی‌داند؛ (۴) حجاب را جزو ضروریات اسلام نمی‌پذیرد و با صراحت درباره عدم وجوب حجاب می‌گوید: احکام اسلامی برای ابد معتبر نیست و بنابراین باید این احکام طبق نیازهای زمان تفسیر یابند. از دیدگاه وی حجاب جزو ضرورت اسلام نیست و پیامبر اسلام آن را تاسیس نکرده است. (۵) وی با ابراز ندامت از گذشته خود بر جدایی نهاد دینی از دولت تاکید می‌ورزد و می‌گوید: من به حکومت مذهبی و فقهی و از زمان غیبت تا زمان حاضر اعتقاد ندارم؛ حکومت از مقوله عرفی است و نهاد دین و نهاد حکومت را از هم جدا می‌دانم. (۶)

او اصل ولایت فقیه را با نظام چند حزبی، تفکر شورایی و آزادی در تضاد می‌داند و … . (۷) در مجموع اشکوری از جمله مروجان اندیشه سکولار در برابر حکومت دینی است و همواره علیه اسلام و ضروریات این دین آسمانی فعالیت نموده است. اندیشه او را می‌توان در تداوم اندیشه‌های نسل میرزا ملکم خان‌ها و تقی زاده‌ها و دلباختگان در برابر فرهنگ ابتذالی غرب قرار داد. او گرچه در کسوت روحانی ظاهر شد اما به اعتراف خودش هیچ گاه دلبستگی و تعلق خاطری به این لباس نداشته است. چنانکه وی پس از خلع لباس که به حکم دادگاه ویژه روحانیت انجام گرفت، از مکنونات قلبی خود نسبت به لباس مقدس روحانیت خبر داد و تاکید کرد «از سال ۴۶ که لباس روحانیت را پوشیدم هیچ وقت از وضعیت روحانیت و روحانی بودن و منبر رفتن خوشحال و خرسند نبودم و لباس را از جهاتی دردسر ساز هم تلقی می‌کردم.»! (۸)

محسن کدیور

محسن کدیور یکی دیگر از چهره‌های شاخص جریان غربگرا و متمایل به اندیشه‌های لیبرالیستی است. کدیور همچون سایر افراد این طیف مخالف حکومت اسلامی و نظام مبتنی بر ولایت فقیه است. او مدافع سر سخت بسیاری از اندیشه‌های لیبرالیستی و نظام سکولاریستی است؛ از دموکراسی و حقوق بشر غربی حمایت می‌کند و حتی تلاش می‌کند تفسیری از دین اسلام ارائه دهد که مدافع رویکرد غرب به دموکراسی و حقوق بشر باشد. او می‌گوید: «هر چند تفسیر رایج از اسلام از بسیاری جهات از آزادی دین و عقیده حکایت ندارد، اما تفسیر دیگری از اسلام که بر اصول اساسی اسلام مبتنی است با آزادی دین و عقیده که در اعلامیه جهانی حقوق بشر ذکر شده سازگار است.»! (۹) از دیدگاه محسن کدیور «نظام مبتنی بر ولایت فقیه مخالف عقل و مغایر جمهوری خواهی است»!(۱۰) او این دیدگاه را در حالی به عنوان یک کارشناس حوزوی مطرح می‌کند که وی از مطالعات دینی عمیقی در علوم اسلامی و حوزوی برخوردار نیست؛ به عنوان مثال وی نظریه ولایت فقیه را مولود امام خمینی (ره) می‌داند در حالی این نظریه دارای سابقه‌ای طولانی در میان فقهای اسلامی در طول تاریخ اسلام می‌باشد.

فتوا به برابری قصاص زن و مرد؛ مساوی دانستن دیه زن و مرد؛ اعلام تکلیف دختران در سن ۱۳ سالگی و… از جمله فتاوای آقای یوسف صانعی است که با نظر مشهور غالب فقها در این موضوعات مخالف می‌باشد.

تفکرات لیبرالیستی جریان اصلاحات حتی گاهی از زبان برخی افرادی که خود را در جایگاه مرجعیت دینی نیز می‌دانند مطرح گردیده است. آقای یوسف صانعی که به‌ خاطر فتواها و نگرش نوگرایانه‌اش به ‌ویژه در مسائل مربوط به حقوق زنان شهرت خاص یافته و به مرجع تقلید اصلاح‌طلب معروف گردیده است، در فتاوای خود به ویژه در مسائل و موضوعات مربوط به زنان به طور آشکار تلاش می‌کند دیدگاه اسلام را با نظریات غربی نزدیک نشان دهد. فتوا به برابری قصاص زن و مرد؛ مساوی دانستن دیه زن و مرد؛ اعلام تکلیف دختران در سن ۱۳ سالگی برخلاف رای مشهور ۹ سالگی؛ فتوا به عدم شرط مرد بودن در قضاوت و مرجعیت دینی؛ اعلام تقدم ولایت مادر بر جد پدری نسبت به سرپرستی کودک نابالغ؛ مساوی دانستن شهادت زن و مرد و به طور کلی مساوی دانستن زن و مرد در همه حقوق جز در مساله ارث و حق طلاق (۱۱) از جمله فتاوای آقای یوسف صانعی است که با نظر مشهور غالب فقها در این موضوعات مخالف می‌باشد. در این زمینه همچنین می‌توان به نظریات آقای سید محمد موسوی بجنوردی اشاره کرد. وی در خلال اظهار نظر پیرامون موضوع همسر دوم برای مرد و تاکید بر این که وی ۱۲ شرط موجود در قباله‌های ازدواج را درست کرده است، و نیز اشاره به یکی از آن شروط مبنی بر اینکه اگر مردی بخواهد زنش را طلاق بدهد باید نصف دارایی‌ خود را به زن بدهد، با صراحت می‌گوید: «ما این شرط را از کانون انگلستان – آمریکا گرفتیم.» (۱۲)

 

(ادامه دارد)

 

———————————————————————————————————————————————————————————————

پی‌نوشت:
۱- مصاحبه اشکوری با بخش فارسی رادیو بی بی سی ، ۱۲ اوت ۲۰۰۵ م .
۲- اشکوری به واسطه فعالیت‌هایی که علیه نظام جمهوری اسلامی و اسلام و روحانیت داشت در دادگاه محاکمه شد او ابتدا به اعدام و سپس ۷ سال زندان محکوم شد و در ۱۸ بهمن ۱۳۸۳ از زندان آزاد شد.
۳- مصاحبه اشکوری با بخش فارسی رادیو بی بی سی ، ۱۲ اوت ۲۰۰۵ م .
۴- همان.
۵- سخنرانی یوسفی اشکوری، روز جمعه ۱۹ می ۲۰۰۶ در استکهلم سوئد با عنوان رواداری و هم زیستی در تاریخ ایران.
۶- مناظره اشکوری در همایش دموکراسی در بستر دین رحمانی، دانشکده علوم پایه دانشگاه تهران، ۶ اسفند ۱۳۸۵٫
۷- روزنامه عصر آزادگان ، ۱۵ / ۱ / ۱۳۷۹ ، ص ۵٫
۸- علی دارابی، جریان شناسی سیاسی در ایران، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ص ۴۵۳٫
۹- نیکی آر کدی، نتایج انقلاب ایران، ترجمه مهدی حقیقت خواه، تهران، ققنوس، ۱۳۸۳ش، ص۱۲۴٫
۱۰- همان، ص ۱۲۴-۱۲۵٫
۱۱- رک؛ یوسف صانعی، چکیدهٔ اندیشه‌ها، آشنایی با دیدگاه‌های حضرت آیت‌الله صانعی، قم، انتشارات میثم تمّار، ۱۳۸۷.
۱۲- مصاحبه با آقای سید محمد موسوی بجنوردی در سایت جماران: http://www.jamaran.ir کدخبر: ۴۷۳۱۳؛ تاریخ انتشار: ۱۹/۴/۱۳۹۳٫