پرسش پنجم

پرسمان|تاثیر انقلاب اسلامی بر حوزه علمیه و دستاوردهای حوزه بعد از انقلاب


پایگاه جریان‌شناسی اسباط در نظر دارد به منظور تعامل بیشتر با مخاطبین فرهیخته کانال(ایتا) و بهره‌مندی از نظرات آنها، هر هفته پرسشی را در زمینه جریان‌شناسی و تاریخ انقلاب طرح و از پاسخ اعضای محترم کانال استفاده نماید. امیدواریم با مشارکت همراهان گرامی، نکات ارزشمندی در پاسخ به پرسش‌ها مطرح شده و زمینه طرح موضوعات اساسی در فضای حوزه وروحانیت و حل آنها فراهم گردد.




 


🔹 تفاوت حوزه قبل و بعد از انقلاب را در چه اموری می‌توان یافت؟ تاثیر انقلاب اسلامی بر حوزه علمیه چه بود و حوزه بعد از انقلاب چه دستاوردهایی به دست آورده است؟

 

◀️ در پاسخ به این پرسش، پاسخ‌هایی از سوی اعضای_فرهیخته کانال به ادمین اسباط(ایتا) ارسال شد که ضمن تشکر از مخاطبین گرامی، در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

 

✅ پاسخ اول:

رضاخان دوست نداشت حوزه‌ای قدرتمند، فعال و سیاسی در کنار پایتخت ایران باشد و خروجی آن علمای شجاعی مانند آیت_الله بافقی باشد که بدون ترس و واهمه حتی به زن او هم امر به معروف کند. برعکس رضاخان و پسرش، امام خمینی (ره) و رهبری معظم انقلاب دوست دارند حوزه علمیه قم، حوزه‌ای فعال، قدرتمند و سیاسی باشد، به راستی آنانی که می‌خواهند حوزه علمیه قم، حوزه‌ای ساکت و سر در آستین خود باشد جا پای چه کسی می‌گذارند؟

 

✅ پاسخ دوم:

با سلام من ترجیح می‎دهم جواب سوال شما را با جملاتی از امام حکیم و معمار بزرگ انقلاب بدهم که خود انقلابی‌ترین روحانی عصر حاضر بود و دغدغه انقلاب و حوزه انقلابی داشت، امام راحل می‌فرمایند:

🔸 در هر نهضت و انقلاب الهی و مردمی، علمای اسلام اولین کسانی بوده اند که بر تارک جبینشان خون و شهادت نقش بسته است.

🔸 من با یقین شهادت می‌دهم که اگر افرادی غیر از روحانیت جلودار حرکت انقلاب و تصمیمات بودند، امروز جز ننگ و ذلت و عار در برابر آمریکا و جهانخواران و جز عدول از همه معتقدات اسلامی و انقلابی، چیزی برایمان نمانده بود.

🔸 اسلام تا آخر احتیاج دارد به این علما، این علما اگر نباشند اسلام از بین می‌رود.

🔸 علمای اسلام وظیفه دارند هر وقت برای اسلام و قرآن احساس خطر کردند، به مردم مسلم گوشزد کنند، تا در پیشگاه خداوند متعال مسئول نباشند.

🔸 علمای اسلام موظفند با انحصار‌طلبی و استفاده‌های نامشروع ستمگران مبارزه کنند و نگذارند عده کثیری گرسنه و محروم باشند و در کنار آنها ستمگران غارتگر و حرامخوار در ناز و نعمت به سر برند.

🔸 حوزه‌ها و روحانیت باید نبض تفکر و نیاز آینده جامعه را همیشه در دست خود داشته باشند و همواره چند قدم جلوتر از حوادت، مهیای عکس‌العمل مناسب باشند.

🔸 یک مجتهد باید زیرکی و هوش و فراست هدایت یک جامعه بزرگ اسلامی و حتی غیر اسلامی را داشته باشد و علاوه بر خلوص و تقوا و زهدی که در خور شان مجتهد است، واقعا مدیر و مدبر باشند.

🔸 اگر بخواهید که آینده کشور شما یک آینده نورانی باشد، تربیت کنید این‌هایی که وارد حوزه‌ها شده‌اند.

🔸 اگر حوزه‌های علمیه مهذب باشند و متعهد باشند، یک کشور را می‌توانند نجات بدهند.

🔸 آن چیزی که روحانیون هرگز نباید از آن عدول کنند- و نباید با تبلیغات دیگران از میدان بدر روند – حمایت از محرومین و پابرهنه‌هاست. چرا که هر کس از آن عدول کند، از عدالت اجتماعی اسلام عدول کرده است.

 

✅ پاسخ سوم:

نهضت امام خمینی که در پانزده خرداد شروع و قم برای چند روزی ناآرام شد، برخی گفته بودند: امام خمینی (ره) با این حرکتش حوزه قم را به باد می‌دهد؟! حالا فقط به حوزه‌های خارج از کشور و طلاب خارجی بیش از ۱۰۰ کشور جهان در قم نگاه بکنید، ببینید چه کسانی در محاسباتشان دچار اشتباه شدند و چه کسانی حوزه‌های تشیع را زنده کردند.

 

✅ پاسخ چهارم:

آیت الله فاضل لنکرانی (ره) فرموده بودند: بزرگترین دستاورد امام خمینی (ره) شناساندن تشیع به دنیا بود، این است تفاوت حوزه قبل و بعد از انقلاب.

 

✅ پاسخ پنجم:

امروز  انجمن حجتیه و وابستگان به آنها، حتی اصلاح‌طلبان و اعتدالیون برای مبارزه با حوزه بعد از انقلاب به دنبال کم رنگ کردن نقش نظام اسلامی در گسترش فرهنگ شیعه توسط حوزه انقلابی برآمده‌اند مَثَل اینها مَثَل ماهی است که از حوض کوچک در قبل از انقلاب به اقیانوس بزرگ بعد از انقلاب منتقل شده‌اند و دارند این عظمت را انکار می‌کنند.

 

✅ پاسخ ششم:

با همه ادب و احترام به ساحت مقدس مراجع عظام در عراق و سایر کشورها و نقش مهم حوزه‌های علمیه این کشورها در تبلیغ تشیع باید عرض کنم: امروز حتی امنیت حوزه نجف و کربلا و سایر کشورها به اقتدار سیاسی نظام اسلامی و حوزه علمیه قم گره خورده است، آنانی که در صدد تضعیف روحیه انقلابی حوزه قم هستند در حقیقت حاشیه امنیت حوزه‌های تشیع به ویژه در عراق را به خطر می‌اندازند.

 

✅ پاسخ هفتم:

به این آقایانی که راه می‌افتند و از علما و بزرگان خاطرات جمع می‌کنند و از کوچکترین حاشیه‌ها هم نمی‌گذرند بگویید، از وضعیت اسفبار حوزه‌ها و طلاب در دوران ستم شاهی هم بپرسند، همین موسسات و سایت‌ها و خاطره‌گویان و خاطره‌نویسان جایگاه و برکات و موسسات خود را مدیون خون شهدایی چون سعیدی‌ها، غفاری‌ها، بهشتی‌ها و مطهری‌ها هستند.

 

✅ پاسخ هشتم:

نقل است وقتی امام موسی صدر توسط قذافی مفقودالاثر شد به او گفته بودند: شیعیان در مقابل شما واکنش نشان خواهند داد او متکبرانه گفته بود، شیعه قومی و قبیله‌ای بیش نیست؟! امروز به برکت انقلاب اسلامی علمای اسلام در جایگاهی بالا در همه دنیا برخوردار هستند.

 

✅ پاسخ نهم:

حوزه باید در گام دوم انقلاب، دستاوردهای حوزه انقلاب را به نمایشگاهی در مدرسه فیضیه تبدیل کند و آن را به نمایش بگذارد، کاش یک موسسه‌ای یا جمعی از طلاب انقلابی این کار را انجام دهند تا هم افراد بی خبر از خدمات چهل ساله انقلاب در حوزه با خبر شوند و هم پاسخ دندان‌شکنی به برخی افراد و سایت‌ها مغرض و معاند و نوچه‌های آنان باشد که در به در به دنبال نقطه ضعفی می‌گردند که حوزه انقلابی را تضعیف کنند.

 

✅ پاسخ دهم:

تفاوت حوزه قبل و بعد از انقلاب باید در این نمایان شود که بعد انقلاب فقها مسئولیت اجتماعی پیدا کرده‌اند و باید نظام حکومتی اسلام را استنباط و بعد به گفتمان و در نهایت به اجرا برسانند. (نظام آموزشی، اقتصادی و…)

🔸 اما گویا در عمل برای برخی هیچ تفاوتی بین این دو نیست یعنی اگر این فرد به قبل از انقلاب هم برگردد باز همین گونه و با انگیزه‌های فردی درس می‌خواند و به تبلیغ می‌پردازد.

 

✅ پاسخ یازدهم:

خاطره ای از امام خمینی درباره این سوال شما به یادم آمد، امام درباره جو حوزه قبل از انقلاب می‎نویسند:

🔸در مدرسۀ فیضیه فرزند خردسالم، مرحوم مصطفى از کوزه‌اى آب نوشید، کوزه را آب کشیدند، چراکه من فلسفه مى‌گفتم. تردیدى ندارم اگر همین روند ادامه مى‌‏یافت، وضع روحانیت و حوزه‌‏ها، وضع کلیساهاى قرون وسطى مى‏‌شد که خداوند بر مسلمین و روحانیت منت نهاد و کیان و مجد واقعى حوزه‌‏ها را حفظ نمود.

🔹باز می‎فرمایند: آنقدر که اسلام از این مقدسین روحانى‏‌نما ضربه خورده است، از هیچ قشر دیگر نخورده است … طلاب جوان باید بدانند که پروندۀ تفکر این گروه همچنان باز است و شیوۀ مقدس‏ مآبى و دین فروشى عوض شده است. شکست خوردگان دیروز، سیاست بازان امروز شده‏‌اند. آنها که به خود اجازۀ ورود در امور سیاست را نمى‏‌دادند، پشتیبان کسانى شدند که تا براندازى نظام و کودتا جلو رفته بودند … دست‌ه‏اى دیگر از روحانى‌نماهایى که قبل از انقلاب دین را از سیاست جدا مى‏‌دانستند و سر به آستانۀ دربار مى‌ساییدند، یک مرتبه متدین شده و به روحانیون عزیز و شریفى که براى اسلام آن همه زجر و آوارگى و زندان و تبعید کشیدند تهمت وهابیت و بدتر از وهابیت زدند.

🔸درباره وظیفه حوزه بعد از انقلاب و کمک به نظام اسلامی هم می‎فرمایند: ‎روحانیون و علما و طلاب باید کارهاى ‌قضایى و اجرایى را براى خود یک امر مقدس و یک ارزش الهى بدانند … اگر طلبه‏‌اى منصب امامت جمعه و ارشاد مردم یا قضاوت در امور مسلمین را خالى ببیند و قدرت اداره هم در او باشد و فقط به بهانۀ درس و بحث مسئولیت نپذیرد و یا دلش را فقط به هواى ‌اجتهاد و درس خوش کند، در پیشگاه خداوند بزرگ یقیناً مؤاخذه می‌شود و هرگز عذر او موجه نیست.

 

✅ پاسخ دوازدهم:

در پاسخ به این پرسش مهم باید عرض کنم که به برکت انقلاب اسلامی، ظرفیت فوق العاده زیادی برای حوزه علمیه ایجاد شده است که در طول تاریخ بی سابقه بوده است. اما باید دید آیا مدیران و مسوولین حوزه از این ظرفیت بسیار عظیم خوب استفاده می‌کنند یا خیر؟
در پاسخ به این سوال ۳ مورد از سخنان بسیار مهم رهبر معظم انقلاب مطرح می‌کنم که امیدوارم مسوولین و بزرگان حوزه بیش از پیش به این سخنان توجه داشته باشند:

🔺 ما الان در کشور چه‌قدر حوزه‌ی علمیه داریم؟ در دوران تاریخ شیعه، آیا هرگز حوزه‌ی علمیه‌یی چون حوزه‌ی علمیه‌ی قم وجود داشته است؟ نه نجف، نه قم، نه اصفهان، نه مشهد، نه تبریز، و نه حوزه‌های بزرگ دیگر، هیچکدام شاهد آن شکوفایی و عظمتی که حوزه‌ی علمیه‌ی قم در این دوره و در قُبیل زمان ما داشته و دارد، نبودند. چه کسی برای این گنجینه‌ی به این عظمت، با حوزه‌های دیگری که امروز بحمداللَّه در سرتاسر کشور هست – چه حوزه‌های بزرگی مثل مشهد و اصفهان و تبریز و بعضی شهرهای دیگر، و چه حوزه‌های کوچکی که در سرتاسر کشور هست – برنامه‌ریزی می‌کند؟ چند درصد وقت ما برای برنامه‌ریزی صرف می‌شود؟ در مقابل این ارزش عظمی، آن کاری که ما می‌کنیم، تقریباً در حکم صفر است!

🔹 ما باید بدانیم که برای حوزه‌های علمیه، به برنامه‌ریزی احتیاج داریم. باید گروه‌های متخصص و متمحض در برنامه‌ریزی، برای این کار باشند؛ بنشینند و مرتب به حوزه‌ی علمیه و مسیر آن، نگرش داشته باشند و برای فردا و فرداهایش، برنامه‌ریزی‌های علمی کنند. ۷۰/۶/۳۱

🔺 امروز وظایف حوزه‌های علمیه با گذشته تفاوت‌های زیادی کرده است. حوزه‌ی علمیه فقط برای اقامه‌ی جماعت نیست. منبر رفتن به صورت سنتی هم اگر محتوای عالی و پُر مغزی نداشته باشد، کافی نیست. امروز شما ببینید وسایل تبلیغ در دنیا چقدر متنوع شده؛ این طرفِ دنیا یک نفر جوان پای یک دستگاه کوچک می‌نشیند و افکار، تصورات، تخیلات، پیشنهادهای فکری و پیشنهادهای عملی را از سوی هر کسی – بلکه هر ناکسی – از آن طرفِ دنیا دریافت می‌کند. امروز اینترنت و ماهواره و وسایل ارتباطىِ بسیار متنوع وجود دارد و حرف، آسان به همه جای دنیا می‌رسد. میدان افکار مردم و مؤمنین، عرصه‌ی کارزار تفکرات گوناگون است. امروز ما در یک میدان جنگ و کارزار حقیقىِ فکری قرار داریم. این کارزار فکری به‌هیچ‌وجه به زیان ما نیست؛ به سود ماست. اگر وارد این میدان بشویم و آنچه را که نیاز ماست – از مهمات تفکر اسلامی و انبارهای معارف الهی و اسلامی – بیرون بکشیم و صرف کنیم، قطعاً بُرد با ماست؛ لیکن مسأله این است که ما باید این کار را بکنیم.

🔹 امروز حوزه‌های علمیه وظیفه‌ی هدایت قشرهای گوناگون را در سطوح مختلف بر عهده دارند. البته من اعتقاد دارم که تبلیغ سنتی ما -که مسجد و منبر و سخنرانىِ روبه‌روست- بدیل ندارد؛ این را باید حفظ کنیم. این‌که شما بنشینید بایک نفر روبه‌رو صحبت کنید؛ نگاه شما به او بیفتد، نگاه او به شما بیفتد و نفس گرم شما به او برسد، این چیز خیلی خوبی است؛ این را باید حفظ کنیم؛ لیکن این کافی نیست. امروز وسایل تبلیغ نوشتاری و گفتاری به‌قدری متنوع و زیاد است که اگر روحانیت دین از این قافله عقب بماند، قطعاً یک خسارت بزرگ تاریخی برای او پیش خواهد آمد.۸۴/۲/۱۱

🔺 حوزه‌های علمیه – بخصوص حوزه‌ی علمیه‌ی قم – در هیچ دوره‌ای از تاریخ خود، به قدر امروز مورد توجه افکار جهانی و انظار جهانی قرار نداشته‌اند؛ به قدر امروز مؤثر در سیاست‌های جهانی و شاید مؤثر در سرنوشت جهانی و بین المللی نبودند. حوزه‌ی قم هرگز به قدر امروز دوست و دشمن نداشته است. شما ملتزمان حوزه‌ی علمیه‌ی قم، امروز از همیشه‌ی این تاریخ، دوستان بیشتری دارید؛ دشمنان بیشتر و خطرناکتری هم دارید. امروز حوزه‌ی علمیه‌ی قم – که در قله‌ی حوزه‌های علمیه قرار گرفته است – یک چنین موقعیت حساسی را داراست.

🔹 در اینجا یک مغالطه‌ای هست که باید به آن اشاره کنم. ممکن است بعضی بگویند اگر حوزه‌های علمیه وارد مسائل جهانی، مسائل سیاسی، مسائل چالشی نمی‌شدند، اینقدر دشمن نمی‌داشتند و محترم‌تر از امروز بودند. این مغالطه است. هیچ جمعی، هیچ نهادی، هیچ مجموعه‌ی باارزشی به خاطر انزوا و کناره‌گیری و گوشه‌نشینی و خنثی حرکت کردن، هرگز در افکار عمومی احترام‌برانگیز نبوده است، بعد از این هم نخواهد بود. احترام به مجامع و نهادهای بی‌تفاوت و تنزه‌طلب که دامن از مسائل چالشی برمی‌چینند، یک احترام صوری است؛ یک احترامِ در معنا و در عمق خود بی احترامی است؛ مثل احترام به اشیاء است، که احترام حقیقی محسوب نمی‌شود؛ مثل احترام به تصاویر و تماثیل و صورت‌هاست؛ احترام محسوب نمی‌شود. گاهی این احترام، اهانت‌آمیز هم هست؛ همراه با تحقیر باطنىِ آن کسی است که تظاهر به احترام می‌کند. آن موجودی که زنده است، فعال است، منشأ اثر است، احترام برمی‌انگیزد؛ هم در دل دوستان خود، و هم حتّی در دل دشمنان خود. دشمنی میکنند، اما او را تعظیم می‌کنند و برای او احترام قائلند.۸۹/۷/۲۹

 


🔹ما را در #پرسمان_اسباط، همراهی کنید.

✍️ منتظر پاسخ‌های #تخصصی و #علمی شما هستیم.

🔖 لطفا پاسخ‌های خود را به آیدی @Asbaatadmin ارسال كنيد.

#پرسمان_اسباط